Orta Vadeli Program (OVP) 2026–2028 ile gündeme gelen en önemli düzenlemelerden biri, Tamamlayıcı Emeklilik Sistemi (TES) oldu. Resmî Gazete’de yayımlanan programa göre bu yeni sistem, 2026’nın ikinci çeyreğinde devreye alınacak. Çalışanların maaşlarından zorunlu bir kesinti yapılacak, işveren aynı oranda katkı sağlayacak ve devlet de ek destek verecek.
TES, bugüne kadar gönüllülük esasına dayalı bireysel emeklilik modellerinden farklı olarak zorunlu olacak. Peki bu yeni sistem hem çalışanlar hem de işverenler açısından neleri değiştiriyor?
Tamamlayıcı Emeklilik Sistemi (TES) Temel Mantığı Nedir?
Tamamlayıcı Emeklilik Sistemi (TES), çalışanların maaşlarından her ay yüzde 3 kesinti yapılmasını öngörüyor. Bunun yanında:
- İşverenler aynı oranda katkı yapacak.
- Devlet, biriken tutara yüzde 30 destek sağlayacak.
Sistem, SGK’dan bağımsız işleyecek ve birikimlerden faydalanabilmek için belirli koşullar aranacak. Çalışanların en az 10 yıl sistemde kalması gerekiyor. Ayrıca kadınlar 58, erkekler 60 yaşını doldurduğunda emeklilik hakkı kazanabilecek.
Maaşlara Yansıması
Örneğin 10.000 TL maaş alan bir çalışanın aylık kazancından 300 TL kesilecek. Aynı oranda işveren katkısı ve üzerine gelen devlet desteğiyle toplam aylık birikim 780 TL olacak.
Bu durum, kısa vadede çalışanların gelirinde bir azalmaya yol açarken uzun vadede ek bir emeklilik fonu oluşturacak. Özellikle dar gelirli çalışanlar için “bugünkü geçim zorluğu mu, gelecekteki güvence mi?” tartışmasını gündeme taşıyor.
İşveren Açısından Tamamlayıcı Emeklilik Sistemi (TES)
Sistem, işverenlere de ek bir maliyet yükleyecek. Çalışan başına yüzde 3 katkı, büyük ölçekli işletmeler için ciddi bir bütçe kalemine dönüşebilir. Örneğin 100 çalışanı olan bir firmanın aylık maliyeti yaklaşık 45.000 TL artacak.
Bu nedenle işletmelerin:
- Verimlilik artırıcı yöntemlere yönelmesi,
- İstihdam politikalarında güncellemeler yapması,
- Alternatif yan haklar üzerinde çalışması gerekebilir.
Özellikle küçük ve orta ölçekli işletmelerde bu yükün nasıl dengeleneceği kritik bir soru işareti olarak öne çıkıyor.
Tamamlayıcı Emeklilik Sistemi (TES) Güçlü ve Zayıf Yanları
TES’in amacı, çalışanların emeklilikte daha güvenli bir gelir kaynağına sahip olması. Devlet katkısı da bu sistemi cazip hale getirmeyi amaçlıyor. Ancak zorunlu kesintiler, düşük gelirli çalışanlarda geçim sıkıntısını artırabilir.
Başarı için sistemin “ekstra yük” değil, “geleceğe yatırım” olarak konumlandırılması gerekiyor. Bunun yolu da şeffaflık, esneklik ve etkili iletişimden geçiyor. Aksi durumda TES, çalışanların güvenini kaybedebilir.
İşverenlere Önerilen Hazırlık Adımları
Geçiş sürecinde işverenlerin dikkat etmesi gereken bazı noktalar bulunuyor:
- Bordro sistemlerini TES kesintilerine uygun hale getirmek.
- İnsan kaynakları ve finans ekiplerinin birlikte maliyet projeksiyonları hazırlaması.
- Çalışanlara net ve anlaşılır bilgi sağlamak.
- Yönetim kadrosunun sistemi anlatan ortak bir mesaj geliştirmesi.
- Düşük gelirli çalışanlara geçici destek mekanizmaları oluşturmak.
Bu adımlar hem işletmelerin yükü yönetmesine hem de çalışanların motivasyonunu korumasına yardımcı olacaktır.
Olası Riskler
Geçişin doğru yönetilmemesi halinde bazı riskler ortaya çıkabilir:
- İşten ayrılma oranlarında artış,
- İşverenlerin kayıt dışı istihdama yönelmesi,
- Çalışan güveninde ve moralinde azalma.
Dolayısıyla TES sadece mali bir düzenleme değil, aynı zamanda sosyal ve psikolojik etkileri de olan bir dönüşüm süreci olarak ele alınmalı.
Sendikaların Görüşü: Kıdem Tazminatı Endişesi
Sendikalar, TES’in uzun vadede kıdem tazminatının yerine geçebileceği endişesini dile getiriyor. Kıdem tazminatı, Türkiye’de çalışanlar için önemli bir güvence unsuru. TES’in bireysel birikim esaslı yapısı, bu mekanizmayı zayıflatabileceği için tartışma yaratıyor.
Olası tehlikeler arasında kıdem hakkının tasfiye edilmesi, hukuki karmaşa, sosyal güvenlikte parçalanma ve çalışan sadakatinde azalma yer alıyor. Bu nedenle TES’in kıdem tazminatının alternatifi değil, tamamlayıcısı olduğu yasal olarak güvence altına alınmalı.
Eleştirilerin Odağında Neler Var?
- Zorunlu olması: Bireysel Emeklilik Sistemi (BES) gönüllüydü, TES ise zorunlu olacak.
- Birikimlere 10 yıl dokunulamaması: Kriz dönemlerinde çalışanların paraya erişimini engelleyebilir.
- Emeklilik yaşında cinsiyet farkı: Kadınlar 58, erkekler 60 yaşında emekli olabilecek.
Tamamlayıcı Emeklilik Sistemi (TES) Gerçek Potansiyeli
Eğer TES adil, şeffaf ve esnek biçimde uygulanırsa emeklilik döneminde ek gelir sağlayabilir ve ülke genelinde tasarruf oranını yükseltebilir. Ancak yükün adaletsiz paylaşılması ve iletişim eksikliği sistemin toplumsal kabulünü zorlaştıracaktır.
Sonuçta TES, bugünden fedakârlık yaparak yarın için güvence oluşturmayı hedefliyor. Ancak asıl mesele, çalışanlar ve işverenlerin bu fedakârlığa ikna edilip edilemeyeceği.
Bu yazı Canan Duman’ın “2026’da maaşlardan zorunlu kesinti başlıyor: TES nedir, bize ne getiriyor?” Linkedin yazısıdır.